امپراتوری آریا

كشف اجساد در حصارهاي قلعه تاريخي ارگ بم موضوع تازه‌اي نيست، چراكه آخرين بار پس از زلزله سال 82 و تخريب ارگ،‌ اجساد 67 نوزاد در اين محوطه پيدا شد كه كارشناسان باستان‌شناسي با حدس و گمان‌هايي، آن را به دوره آقامحمدخان و حوادث آن زمان مربوط دانستند.

حالا بار ديگر با انتشار خبر كشف جديد جسد هفت نوزاد در اين اثر تاريخي، توجه كارشناسان و مسوولان داخلي و حتي رسانه‌ها و باستان‌شناسان خارجي و بويژه كارشناسان ژاپني به اين مساله معطوف شده است تا شايد سرنخي باشد براي رسيدن به كلاف پيچيده و معماي تاريخي اسكلت‌هاي كشف شده زلزله بم كه راز نگشوده و حل نشده آن به بايگاني ميراث فرهنگي سپرده شد.

اصل خبر چند روز پيش و در يكي از سايت‌هاي خبري به اين گونه درج شد كه در جسد دو تن از كودكان كشف شده،‌ گیره پلاستیكی بند ناف مشاهده شده است و همين امر معاصر بودنشان را اثبات می‌كند. همچنين این كودكان در پارچه بیمارستانی پیچیده شده و جایی گذاشته شده‌اند كه نشان می‌دهد عمل دفن بعد از وقوع زلزله انجام شده است.

میزان پوسیدگی و تعفن بدن این دو كودك نشانگر آن است كه احتمالا شش ماه تا حداكثر دو سال بیشتر از زمان مرگ و تدفین آنان هنگام كشف اجساد نگذشته است.

تكذيب اصل خبر از سوي مسوولان ميراث فرهنگي از يك سو و اظهارنظرهايي مبني بر وجود سنتي قديمي درباره تدفين اجساد نوزادان در پاي حصارهاي قلعه در كنار انكار اهالي بم از سوي ديگر واكنش‌هايي بود كه پس از درج اين خبر به وجود آمد.

اجساد تازه نيست

مدير روابط عمومي و امور فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي استان كرمان در اين باره به جام‌جم مي‌گويد: موضوع تازه و معاصر بودن اجساد نوزادان به هيچ عنوان صحت ندارد و تنها يك شايعه رسانه‌اي است كه هدف مروجان آن معلوم نيست.

محمدمهدي افضلي با بيان اين‌كه ارگ بم يك پايگاه جهاني است كه كارشناسان بين‌المللي در آن مشغول به كار هستند، مي‌افزايد: به همين خاطر اين پايگاه تحت مراقبت و كنترل شديد است و رفت و آمد به آن براي افراد عادي تقريبا غيرممكن است و بنابراين احتمال دفن اجساد توسط مردم نيز وجود ندارد.

افضلي در عين حال وجود بقاياي اسكلت‌هاي نوزادان در زير ديواره‌هاي ارگ بم را تكذيب نمي‌كند و مي‌گويد: از زمان وقوع زلزله بم تاكنون بقاياي حدود 170 اسكلت در زير ديواره‌هاي پيراموني ارگ بم كشف شده كه 67 مورد آن مربوط به زمان وقوع زلزله و مابقي مربوط به اكتشافات سال‌هاي بعد است. 

افضلي نتيجه تحقيقات و مطالعات انجام شده روي اجساد و علت تدفين آنها در زير ديواره‌هاي قلعه را اين‌گونه بيان مي‌كند كه ارگ بم در دوره‌هاي مختلف تاريخي مورد هجوم و محاصره دشمنان قرار گرفته است كه در اين ميان نوزادان اولين قربانيان قحطي و گرسنگي و بيماري‌هاي ناشي از تنگناي محاصره بوده‌اند و از آنجا كه مردم طي دوران محاصره نمي‌توانستند از ارگ خارج شوند، اجساد نوزادان خود را در منتهي‌اليه قلعه، يعني زير ديواره‌هاي پيراموني آن به خاك مي‌سپردند.

در همين حال يكي ديگر از مسوولان شهر بم نيز كه خواست نامش فاش نشود، به جام‌جم مي‌گويد: اجسادي كه هم‌اكنون خبر كشف آنها رسانه‌اي شده، مربوط به يكي دو سال گذشته است كه پس از كشف دوباره در همان محل به‌خاك سپرده شد.

ورود كارشناسان ژاپني

با رسانه‌اي شدن اين موضوع، كارشناسان و باستان‌شناسان ژاپني خواستار بازديد از ارگ و بررسي اين مساله شدند كه از سوي ميراث فرهنگي استان كرمان نيز درخواست آنها مورد موافقت قرار گرفته است.

هادی ایرانمنش، سرپرست ميراث فرهنگي استان كرمان در اين باره مي‌گويد: در صورت استمرار این درخواست‌ها كه در رسانه‌های ژاپنی و ایراني مطرح شده است، ‌زمینه حضور این افراد در سالروز ثبت جهانی ارگ بم در محل این اثر تاریخی فراهم خواهد شد.

وي علت سفر كارشناسان ژاپني را بررسی چرايي تدفين نوزادان در حصار پیرامونی ارگ بم در دوره‌های مختلف تاريخي عنوان كرده و مي‌افزايد: باستان‌شناسان گمانه‌های مختلفی درباره علل دفن نوزادان در دیواره‌های بیرونی ارگ بم دارند و این مساله توجه بسیاری از روزنامه‌نگاران داخلی و خارجی را به خود جلب كرده است.

گزارش‌ها مستند نيست

در همين حال يك باستان‌شناس ارگ بم با بيان اين ‌كه درخصوص اجساد جديد هيچ بررسي انجام نشده و نمي‌توان درباره آن اظهارنظر كرد، مي‌گويد: در زمان زلزله سال 82 در جریان حفاری‌های باستان شناسی كه در محدوده ارگ بم انجام شد، حدود 67 جسد پیدا شد كه بعد از تغییر مدیریت‌ها هیچ كار خاصی درخصوص آن انجام نشد.

ليلا پاپولی مي‌افزايد: آن داده‌ها در حال حاضر در دسترس ما نیست و هر چه از سوی میراث فرهنگی مساله را پیگیری كردیم، پاسخ منطقی به ما داده نشده است.

وي تصريح مي‌كند: من به عنوان كارشناسي كه حدود پنج سال در شهرستان بم با بقیه كارشناسان روی ارگ بم و كشفیاتی كه از آنجا به دست آمده كار مطالعاتی و آزمایش انجام داده‌ام، بیشتر نگران آن 67 جسد هستم تا اجسادی كه اخیرا درباره آن بسیار صحبت می‌شود.

وی با بيان اين‌كه بدون انجام آزمایش و كار علمی به هیچ وجه نمی‌توان درخصوص این اجساد اظهار نظر كرد، ادامه مي‌دهد: این كه این روزها همه سراغ این اجساد جدید را می‌گیرند به نظر من كار درستی نیست، چراكه از این اجساد مهم‌تر، آنهایی هستند كه بعد از زلزله بم در این محدوده كشف شده است و در حال حاضر كسي نمی‌داند كجا و در چه شرایطی نگهداری می‌شود.